Portrety cieniowe, czyli sylwetki Janusza Markiewicza

Nazwa "sylwetka", po francusku "silhouette", pochodzi od nazwiska Etienne de Silhouette, francuskiego generalnego kontrolera skarbu. W jego zamku nad Marną ściany były upstrzone cieniowymi portretami. Doszło w końcu do tego, że "portraits ombres" zaczęto nazywać sylwetkami.

Moda ta, w mniej lub bardziej artystycznej wersji, rozprzestrzeniła się po całej Europie. W Polsce pojawiła się na dworze Stanisława Augusta, jednak stopniowo zanikała w wyniku powstania i rozwoju fotografii w XIX w. Sylwetki ustąpiły miejsca na salonach dagerotypom i niepostrzeżenie wyszły z mody. Sztuką tą zajmowali się już tylko nieliczni.

- Aktualnie jestem jedynym sylwetkarzem na wschód od Salzburga. Za sukcesy na tym polu zostałem członkiem Stowarzyszenia Polskich Artystów Karykatury. W ostatnim okresie sporo uwagi poświęciłem uwiecznianiu żyjących profesorów "belwederskich" - powstała jedyna w swoim rodzaju galeria VIP-ów – mówi Janusz Markiewicz.

Początki jego pracy z sylwetkami datują się od 1973, rok po tym jak na Rynku Starego Miasta zlikwidowano parking, a w to miejsce zaproszono twórców.

- Byłem jednym z nich, pokazywałem (i wycinałem na miejscu) ornamenty z papieru - miniaturowe i tak precyzyjne, że ich oglądanie wymagało lupy. Napotkany turysta, widząc, że mam nożyczki i papier, poprosił o portret. W ten sposób powstała moja pierwsza sylwetka. A za pierwszym modelem ustawiła się kolejka i tak się zaczęło – opowiada.

Pomysł wycinania sylwetek z kreską konturową pojawił się w jego głowie dopiero w XXI w.

- To był ten decydujący moment, który pospolitą na pozór umiejętność wyniósł na wyżyny sztuki. Zastosowana technika pozwala odwlec aż do ostatniej sekundy decyzję, czy ostateczny efekt ma być klasyczną sylwetką cieniową, czy też ultranowoczesnym wytworem unikatowej grafiki - dodaje.

Jak powstaje sylwetka?

Pojedynczą sylwetkę można wyciąć w prawie każdych warunkach, ale kiedy ma być ich więcej i trzeba zadbać o podobieństwo, lepiej unikać ekstrawagancji. Potrzebny jest oczywiście model, neutralne tło i - o ile to możliwe - rozproszone oświetlenie. Nożyczki muszą być ostre i przygotowane do cięcia papieru.

Sam wybór papieru ma w sobie coś z magii, wymaga dużej wiedzy warsztatowej i ...dotknięcia go palcami. Trzeba praktycznie dotknąć każdej kartki, mieć różne rodzaje papieru, pamiętać o wilgotności powietrza. Kiedy papier i nożyczki są już przygotowane, czas na sekundę skupienia. Model jest już ustawiony profilem. Czasem można zacząć od razu, wtedy ważne jest pierwsze, zdecydowane cięcie, podczas którego nożyczki osiągają potrzebną ...szybkość. Ważne jest też, aby twórca sylwetek miał wokół siebie tyle przestrzeni, by kogoś przypadkowo nie potrącić. Co do światła, w plenerze - na otwartej przestrzeni - zwykle nie ma z nim kłopotów. Intensywność oświetlenia nie odgrywa roli, może być dość ciemno. W pomieszczeniach wystarczy gładka ściana, a jeżeli jest niski sufit, sprawę światła rozwiązuje jeden reflektor 300 Wat skierowany pionowo w górę. Jest to szczególnie istotne przy wycinaniu dużej ilości osób.

Do czasu potrzebnego na wycięcie sylwetki, w granicach od pół minuty do kilku minut, trzeba doliczyć czas na oswojenie modela. Są tacy, którym wcale tego nie potrzeba, są też inni, którym trzeba przed wycinaniem poświęcić chwilę uwagi. Po wycięciu sylwetki jest czas na jej przyklejenie w passe-partout. Przy tej czynności artysta nie może się nikim posłużyć, zwłaszcza przy sylwetkach z kreską konturową jest to istotny moment procesu twórczego. Do tego potrzebny jest stolik, dość niski, albo taboret. Drugi stół na rozłożenie akcesoriów. Problemem przy wycinaniu sylwetek jest nadmierny hałas i stroboskopowe, migające światła. W interesie zamawiającego jest, aby artysta po przybyciu na miejsce miał chwilę czasu na odpoczynek, natomiast samo przygotowanie warsztatu nie zajmuje zwykle więcej niż 10 minut.

Na ogół każdy model dostaje swoją sylwetkę na własność. Na specjalne życzenie można zaaranżować na miejscu wystawę "negatywów" (sylwetki robione są zwykle bez poprawek), na jakiejś ścianie. Negatywy te pozostają własnością autora.

Czas i koszty

Zwykle w czasie eventu nikt nie zajmuje się liczeniem sylwetek, kolejka stoi do ostatniego gościa. Optymalna liczba wykonanych sylwetek w ciągu jednego eventu to obsłużenie 60 - 80 osób.

- Moim ekstremalnym wyczynem jest wycięcie trzystu sylwetek w ciągu jednego wieczoru. Hostessy sylwetki przyklejały, niestety nie nadążały z pracą – wyjaśnia Markiewicz.

Przeciętne honorarium za udział w evencie to 5 tys. złotych netto, możliwe są tez rabaty w przypadku: płatności gotówką w dniu imprezy (zawsze umowa o dzieło), małych imprez kameralnych w centrum Warszawy, wielokrotnych zamówień, odstępstw od zwykłego standardu (tylko sylwetki cieniowe na białych owalach). Cena może wzrosnąć w przypadku imprez wyjazdowych podczas których organizator niczego artyście nie zapewnia, ewentualnie ograniczony czas pracy w razie dużego hałasu i złego oświetlenia.

Kontakt: Tel. kom: 667 57 47 47, 693 897 188, kontakt osobisty (prezentacja warsztatu) Janusz Markiewicz, Warszawa-Barbakan (po telefonicznym umówieniu się), mailowy: le_silhouetteur_unique@o2.pl lub za pośrednictwem Stowarzyszenia Polskich Artystów Karykatury.

Tagi: portrety cieniowe, atrakcje, eventy, Janusz Markiewicz, sylwetki z papieru

powrót